Cukrzyca u psów

Czym jest cukrzyca u psów?
Cukrzyca u psów to choroba metaboliczna, która występuje, gdy organizm psa nie jest w stanie prawidłowo produkować insuliny lub kiedy komórki ciała stają się odporne na jej działanie. Insulina to hormon wytwarzanym przez trzustkę, który umożliwia transport glukozy do komórek, gdzie jest wykorzystywana jako źródło energii. W przypadku cukrzycy poziom glukozy we krwi psa wzrasta, ponieważ organizm nie może jej efektywnie wykorzystywać.

Co zwiększa ryzyko wystąpienia cukrzycy?

• zapalenie trzustki
• otyłość
• inne choroby endokrynologiczne
• niektóre leki
• predyspozycje rasowe: pudle, bichon frise, sznaucery, samoyedy
  

Objawy cukrzycy u psów
Wczesne rozpoznanie cukrzycy u psa jest kluczowe dla skutecznego leczenia. Objawy cukrzycy mogą być różne, ale do najczęstszych należą:

1. Zwiększone pragnienie (polidypsja) – Pies pije więcej wody niż zwykle, ponieważ jego organizm stara się wydalić nadmiar glukozy przez mocz.
2. Częste oddawanie moczu (poliuria) – Zwiększona ilość moczu może powodowac konieczność częstszych spacerów.
3. Utrata wagi – Mimo że pies je normalnie lub więcej niż zwykle, może tracić na wadze, ponieważ jego organizm nie przetwarza glukozy prawidłowo.
4. Zmniejszony apetyt lub wzrost apetytu
5. Zmniejszona energia i apatia
6. Zaćma – U psów z cukrzycą mogą występować zmiany w oczach, które prowadzą do zaćmy, a w efekcie pogorszenia wzroku.

Jak diagnozuje się cukrzycę?
Diagnoza cukrzycy u psa opiera się na objawach klinicznych oraz badaniach laboratoryjnych. Lekarz weterynarii przeprowadzi badania krwi, które pozwolą ocenić poziom glukozy. W przypadku podejrzenia cukrzycy, może zostać wykonane także badanie moczu, aby sprawdzić obecność glukozy. Czasami konieczne jest przeprowadzenie dodatkowych testów w celu wykluczenia innych chorób.

Leczenie cukrzycy u psów
Leczenie cukrzycy u psów polega głównie na regulowaniu poziomu glukozy we krwi poprzez podawanie insuliny oraz odpowiednią dietę. Pies z cukrzycą będzie musiał codziennie otrzymywać zastrzyki insuliny, a także regularnie monitorować poziom glukozy.
Dieta jest również niezwykle ważnym elementem leczenia cukrzycy. Właściwie dobrana dieta pozwala na stabilizację poziomu glukozy i wspiera zdrowie psa. W Naszej Przychodni istnieje możliwość konsultacji z dietetykiem weterynaryjnym.
Oprócz insuliny i diety, ważne jest również regularne monitorowanie poziomu glukozy. Częste wizyty u lekarza, szczególnie na początku leczenia, pozwalają na dostosowanie dawki insuliny i kontrolowanie postępu terapii.

Możliwe powikłania cukrzycy

Jeśli cukrzyca nie jest odpowiednio leczona, może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak:

• Zaćma – może prowadzić do całkowitej utraty wzroku.
• Niewydolność nerek – przewlekły wysoki poziom glukozy może uszkodzić nerki.
• Uszkodzenie naczyń krwionośnych – cukrzyca może prowadzić do problemów z układem krążenia.
• Ketoza – stan, w którym organizm wytwarza niebezpieczne dla zdrowia ciała ketonowe, nie leczona prowadzi do śmierci.

Podsumowanie
Cukrzyca u psów jest poważnym schorzeniem, ale dzięki odpowiedniej diagnozie i leczeniu można zapewnić psu komfortowe życie. Jeśli zauważysz u swojego psa objawy sugerujące cukrzycę, takie jak nadmierne pragnienie, częste oddawanie moczu, utrata wagi czy zmiana apetytu, niezwłocznie skonsultuj się z nami. Wczesna interwencja jest kluczem do skutecznego leczenia i zapobiegania powikłaniom tej choroby.

Zwiększone pragnienie u psów i kotów – co może być przyczyną?

Zwiększone pragnienie (polidypsja) może być objawem wielu chorób. Jeśli Twój czworonóg wypija znacznie większe ilości wody niż zazwyczaj, warto zwrócić uwagę na potencjalne przyczyny.

Ile zwierzę powinno pić?
Pies i kot – żywiony suchą karmą:
Sucha karma zawiera zaledwie 8-10% wody, więc pies/kot karmiony takim pokarmem musi pić więcej wody, aby utrzymać odpowiednie nawodnienie.
Norma: średnio zwierzę powinno wypijać 50-60 ml wody na każdy kg masy ciała dziennie.

Pies i kot – żywiony karmą mokrą:
Karma mokra (zawierająca około 70-80% wody) już w samej diecie dostarcza płynów, dlatego pies/kot karmiony mokrą karmą nie musi pić aż tyle wody.
Norma: przy karmie mokrej zapotrzebowanie na wodę zmniejsza się i wynosi 30-50 ml na kg masy ciała dziennie.

Na ilość wypijanej wody ma również wpływ temperatura otoczenia i aktywność fizyczna zwierzęcia.

Jakie choroby wywołują zwiększone pragnienie?
Poniżej kilka najczęstszych powodów zwiększonego pragnienia u zwierząt:
● Choroby nerek
● Cukrzyca
● Infekcje dróg moczowych
● Zaburzenia hormonalne (np. nadczynność kory nadnerczy)
● Leki
● Zatrucia lub odwodnienie

Co zrobić jeśli mój pies/kot więcej pije?
Skonsultuj się z lekarzem weterynarii, który przeprowadzi niezbędne badania (m.in. badanie krwi, moczu, USG) i postawi diagnozę. Wczesna interwencja może zapobiec rozwojowi poważniejszych schorzeń i komplikacji.

Choroba Cushinga u Psów

Choroba Cushinga, znana również jako nadczynność kory nadnerczy lub hiperkortyzolemia, to schorzenie, które dotyka najczęściej starsze psy. Jest to choroba wynikająca z nadmiernej produkcji kortyzolu przez nadnercza, co prowadzi do szeregu problemów zdrowotnych u naszego pupila.

Co to jest choroba Cushinga?
Kortyzol to hormon wytwarzany przez nadnercza, który pełni wiele ważnych funkcji regulatorowych w organizmach zwierząt, jest też jednym z hormonów odpowiadających za reakcję na stres. Choroba Cushinga przebiega z nadmiernym wydzielaniem kortyzolu najczęściej z dwóch powodów:

• aktywny hormonalnie guz nadnercza
• gruczolak przysadki mózgowej, który nadmiernie stymuluje nadnercza do aktywności wydzielniczej

Objawy choroby Cushinga u psów:
Choroba Cushinga rozwija się powoli, a jej objawy mogą być początkowo subtelne i łatwe do przeoczenia. Do najczęstszych symptomów należą:
● Zwiększone pragnienie i częste oddawanie moczu – twój pies może pić więcej wody niż zwykle i oddawać mocz znacznie częściej.
● Zwiększenie apetytu – pies może zacząć jeść więcej niż zazwyczaj, co prowadzi do szybkiego przyrostu masy ciała.
● Problemy dermatologiczne – skóra może stać się cienka, delikatna podatna na zakażenia, mogą pojawić się wyłysienia zwłaszcza na tułowiu
● Brak energii i osłabienie mięśni – choroba Cushinga często powoduje, że pies staje się mniej aktywny, ma trudności z wstawaniem i poruszaniem się.
● Chroniczne infekcje – z powodu obniżonej odporności, psy z chorobą Cushinga mogą być bardziej podatne na infekcje skórne, układu moczowego i inne.
● Zaburzenia oddychania i nadciśnienie – zwiększona ilość kortyzolu może prowadzić do problemów z ciśnieniem krwi oraz innych problemów związanych z układem oddechowym.

Jak diagnozujemy chorobę Cushinga?
Jeśli zauważysz jakiekolwiek z wymienionych objawów u swojego psa, skontaktuj się z nami. Diagnoza choroby Cushinga opiera się na szczegółowym wywiadzie i badaniu klinicznym, badaniach laboratoryjnych oraz specjalistycznych testach (testy czynnościowe nadnerczy), pomocne jest również stwierdzenie charakterystycznych zmian nadnerczy w badaniu USG.

Leczenie nadczynności kory nadnerczy u psów
Leczenie choroby Cushinga zależy od jej przyczyny. W większości przypadków stosuje się leki, które pomagają kontrolować poziom kortyzolu w organizmie. W rzadkich przypadkach, gdy przyczyną jest guz w nadnerczu lub przysadce mózgowej, może być konieczne leczenie chirurgiczne. Nasz zespół specjalistów dobierze odpowiednią metodę leczenia, dostosowaną do indywidualnych potrzeb Twojego psa.

Jakie są rokowania?
Z odpowiednim leczeniem, pies z chorobą Cushinga może prowadzić normalne, aktywne życie. Kluczowa jest jednak regularna kontrola stanu zdrowia i dostosowywanie terapii, aby zapobiec komplikacjom.

Podsumowanie:
Choroba Cushinga to poważna choroba, która wymaga wczesnej diagnozy i leczenia. Jeśli zauważyłeś u swojego psa objawy wskazujące na chorobę Cushinga, skontaktuj się z nami, aby przeprowadzić niezbędne badania i rozpocząć leczenie.

Cukrzyca kotów

Cukrzyca to choroba metaboliczna, która dotyka dużą liczbę kotów w średnim i starszym wieku. Jest wynikiem zaburzeń w produkcji lub działaniu insuliny, hormonu odpowiedzialnego za regulację poziomu glukozy we krwi. Chociaż cukrzyca u kotów jest schorzeniem przewlekłym, wczesna diagnoza, leczenie i zmiany w stylu życia mogą pomóc w utrzymaniu dobrego samopoczucia pupila.

Jakie są objawy cukrzycy u kota?
Wczesne rozpoznanie cukrzycy jest istotne dla skutecznego leczenia. Do najczęstszych objawów cukrzycy u kotów należą:
● nadmierne pragnienie i częste oddawanie moczu
● zwiększony apetyt
● chudnięcie
● osłabienie i apatia
● wymioty i biegunka

Jeśli zauważysz którekolwiek z tych objawów u swojego kota, niezwłocznie skonsultuj się z lekarzem weterynarii.

Leczenie cukrzycy
Cukrzyca u kotów jest najczęściej leczona za pomocą insuliny, w niektórych przypadkach możliwe jest stosowanie leków doustnych. Ważne jest, aby właściciel kota ściśle współpracował z lekarzem w celu dobrania odpowiedniej dawki leków oraz monitorowania skuteczności terapii. Dieta ma kluczowe znaczenie w leczeniu cukrzycy u kotów. Należy stosować pokarm o niskiej zawartości węglowodanów, bogaty w białko, który pomoże utrzymać stabilny poziom glukozy. W tej kwestii nieoceniona jest pomoc dietetyka.

Jak zapobiegać cukrzycy?
Najważniejszym czynnikiem predysponującym do cukrzycy jest nadwaga. Warto więc pamiętać, że regularna aktywność fizyczna może pomóc w kontrolowaniu masy ciała. Aktywność powinna być dostosowana do stanu zdrowia i kondycji kota.

Podsumowując cukrzyca to poważna choroba, która wymaga zaangażowania opiekuna i lekarza weterynarii. Szybka diagnoza, odpowiednie leczenie i zmiany w diecie oraz stylu życia mogą znacząco poprawić jakość życia kota. Jeśli zauważysz niepokojące objawy, nie zwlekaj z wizytą u specjalisty. Nieleczona cukrzyca prowadzi do śmierci.

Niedoczynność tarczycy u psów

Niedoczynność tarczycy to schorzenie, które może dotknąć naszych pupili najczęściej w dojrzałym wieku, a jego objawy często są mylone z innymi problemami zdrowotnymi. Choroba najczęściej jest spowodowana zanikiem komórek tarczycy wytwarzających tyroksynę i trójjodotyroninę. Może również wynikać z zaburzeń przysadki mózgowej lub w bardzo rzadkich przypadkach być wrodzona.

Objawy niedoczynności tarczycy:

● Spadek energii – pies może być bardziej ospały i mniej aktywny.
● Przybieranie na wadze – pomimo braku zmian w diecie, może nastąpić nieuzasadniony przyrost masy ciała.
● Zaburzenia dermatologiczne – sierść staje się matowa, a skóra może być sucha i łuszcząca. Mogą pojawić się wyłysienia, szczególnie na bokach ciała.
● Zimne kończyny – pies może być bardziej wrażliwy na chłód, szukać ciepłych miejsc do odpoczynku.
● Nietolerancja wysiłku- pies może szybciej się męczyć, skracać spacery.

Rasy psów predysponowane do niedoczynności tarczycy
Statystycznie u niektórych ras psów niedoczynność tarczycy może występować częściej, nie znaczy to, że każdy pies danej rasy zachoruje. W literaturze wymienia się:

• doberman
• pudel
• sznaucer
• spaniele
• teriery
• dog niemiecki
• bokser
• setery
• retrievery – u nich może wystąpić młodzieńcza forma niedoczynności tarczycy.

Leczenie niedoczynności tarczycy
Leczenie polega na podawaniu tabletek zawierających tyroksynę. Konieczne są regularne badania poziomu hormonów we krwi w celu ustalenia optymalnej dawki leku. Leczenie najczęściej jest wprowadzane na stałe.

Kiedy zgłosić na wizytę?
Jeśli zauważysz u swojego pupila powyższe objawy, nie zwlekaj! Warto skonsultować się z lekarzem weterynarii, który przeprowadzi odpowiednie badania, w tym analizy krwi, aby postawić właściwą diagnozę.

Wczesna diagnoza i leczenie mogą znacząco poprawić jakość życia psa. W Naszej Przychodni pacjentami endokrynologicznymi opiekuje się lek. wet Agnieszka Klepacka Durłak.

Kliker w kocim świecie – co warto wiedzieć?

„Trening z klikerem jest jedną z praktycznych możliwości zastosowania instrumentalnego
przeciwwarunkowania z wykorzystaniem sygnału akustycznego („klik”) jako symbolicznego
pozytywnego wzmocnienia” – Sabine Schroll, Joel Dehasse „Zaburzenia zachowania kotów”.
Co to oznacza dla nas w praktyce i dlaczego kliker jako narzędzie używane w terapii behawioralnej
tak dobrze się sprawdza?

• dla kotów wysiłek umysłowy jest dużo bardziej wydajny niż na przykład szybka pogoń za
  zabawką, w mojej opinii przynosi większą satysfakcję z czasu spędzonego z opiekunem, wpływa
  pozytywnie na relacje z człowiekiem, rozładowuje frustracje, napięcie oraz stres,
• możemy w łatwy sposób wzmacniać zachowania pożądane i nie reagować na zachowania, których
  chcemy uniknąć,
• nie na wszystkie koty działa jedzenie, możemy posiłkować się tu dotykiem, (pod warunkiem, że
  dla kota jest to nagroda) ulubioną zabawką czy entuzjastycznym BRAWO. Obserwujmy reakcje
  kota, mowę ciała i starajmy się dopasować wzmocnienia, nagrody i przebieg treningu pod kota,
• opóźnia proces starzenia się mózgu i może mieć bezpośredni wpływ na opóźnienie chorób
  związanych z wiekiem – demencję czy zespół zaburzeń poznawczych u kocich seniorów.

No dobrze, masa zalet, ale jak w ogóle zacząć?

Na samym początku uczymy kota targetowania czyli dotykania przedmiotu, palca nosem lub łapą.
Większość kotów opanuje tą technikę bardzo szybko. Co do samych sesji powinny być krótkie,
maksymalnie 3 minutowe, przerywamy sesje kiedy widzimy frustrację czy znudzenie i wracamy po
kilku godzinach. Jeżeli nasz koci towarzysz ma dużą motywację na jedzenie powinniśmy ćwiczyć
na czczo lub po bardzo małym posiłku, koty najedzone nie będą chciały z nami pracować.

Kiedy targetowanie mamy opanowane przechodzimy do nauki konkretnego zachowania. I tutaj
gamę do wyboru mamy sporą, chociaż rekomenduję zacząć od łatwych sztuczek takich jak siad czy
łapa i powoli, stopniowo przechodzić do trudniejszych. Nie trenujemy kiedy jesteśmy zmęczeni i
łatwo możemy wpaść w złość, czasem przerwy od treningów przynoszą zaskakujące efekty.

Podsumowując kliker jest świetnym narzędziem do treningu, przynosi masę korzyści zarówno dla
opiekuna jak i kota. Ćwiczmy, budujmy relacje z naszymi kotami i wspierajmy je w treningu!

Autor:
Justyna Piątek
Przychodnia Weterynaryjna NASZA w Krakowie.

Przeszczep mikrobioty jelitowej (z ang. FMT – Fecal Microbiota Transplantation)

Przeszczep mikrobioty jelitowej (z ang. FMT – Fecal Microbiota Transplantation) to wprowadzenie kału dawcy do układu pokarmowego biorcy.

Dzięki temu zabiegowi flora bakteryjna zaczyna skuteczniej pełnić swoją rolę – wspomaga trawienie, chroni przez toksynami, zarazkami, buduje barierę jelitową

Co to jest mikrobiota?

Mikrobiota to wszystkie mikroorganizmy bytujące w przewodzie pokarmowym: bakterie, wirusy, grzyby, pierwotniaki, archeony. Każdy pies i kot ma swój unikalny, indywidualny profil mikrobiomu.

 Uznaje się, że liczba komórek składających się na mikrobiotę wynosi około 100 trylionów, czyli przewyższa liczbę komórek całego organizmu ponad 10-krotnie.

Co to jest indeks dysbiozy?

Narzędziem które pozwala ocenić skład mikrobioty jest badanie kału o nazwie Indeks Dysbiozy. Jest to badanie q-PCR  = badanie gentyczne które pozwala ocenić ile w kale znajduje się bakterii. Bakterii  z siedmiu rodzajów: Escherichia coli, Blautia spp., Fusobacterium spp. Faecalibacterium spp., Turicibacter spp., Streptococcus spp, i Clostridium hiranonis.

To właśnie zmiany w liczbie tych bakterii towarzyszom chorobom przewodu pokarmowego.

• Nieprawidłowe wartości witaminy B12 i kwasy foliowego często występują przy dysbiozie jeitowe
• Niepotrzebne leczenie przeciwbakteryjne (antybiotykoterapia) może powodować dysbiozę jelitową
• Omeprazol może powodować dysbiozę jelitową….

Wskazanie do przeszczepu mikrobioty jelitowej?

Przeszczep mikrobioty jelitowej  jest wskazany

• U młodych szczeniąt po zakażeniach
• U zwierząt z przewlekłymi enteropatiami
• W zwierząt z biegunkami z obecnością śluzu, krwi
• U pacjentów którzy chudną
• Po antybiotykoterapii
• Przy przewlekłych biegunkach
• Podczas leczenia IBD
• Ale także co raz więcej pojawia się doniesień o skuteczności FMT u pacjentów z atopowym zapaleniem skóry

Kim jest dawca przeszczepu mikrobioty jelitowej?

• Pies w wieku 1-10 lat
• Z prawidłową masą ciała (prawidłowy BCS – między 4-6 w 9 stopniowej skali, i prawidłowa masa mięśniowa)
• Z prawidłową konsystencją kału (3-4 w skali bristolskiej)
• Regularnie szczepiony
• Żywiony zbilansowaną dietą
• Nie otrzymujący antybiotyków, probiotyków i leków wpływających na wydzielanie kwasu żołądkowego
• Z ujemnymi badaniami kału pod katem pasożytów
• Pies z prawidłowym wynikiem indeksy dysbiozy

Jak wygląda przeszczep mikrobioty jelitowej FMT?

Wykorzystywane są różne sposoby przeszczepu do organizmu biorcy. Najczęstszą metoda jest podanie przeszczepu bezpośrednio do prostnicy. Specjalnie przygotowana dawka jest podawana doodbytniczo, podczas wizyty. Samo wprowadzenie materiału i procedura przypomina badanie rektalne (takie samo jak przy rutynowym oczyszczaniu gruczołów, czy w niektórych przypadkach wykonywaniu lewatywy). Zabieg trwa parę minut i powtarza się go w odstępach 1-2-3- tygodniowych, lub w miarę potrzeb.

Dlaczego tak ważna jest diagnostyka różnicowa

DIAGNOSTYKA RÓŻNICOWA

To nic innego jak postępowanie mające na celu postawieni rozpoznania, aby w sposób celowany leczyć pacjenta.

Większość chorób, schorzeń, ma mało specyficzny przebieg:   „zwykła biegunka” może być zarówno objawem nagłej zmiany diety, alergii pokarmowej jak i choroby nowotworowej jelit, kaszel – może być spowodowany zapaleniem gardła, obecnością ciała obcego w drogach oddechowych, wadą wrodzoną

Co to oznacza dla mnie lekarza?

• lista wszystkich objawów klinicznych (tych obserwowanych przez właścicieli) jest 1, niezbędnym krokiem aby rozpocząć diagnostykę.
• krok 2 to dokładny wywiad (dlatego nie da się przeprowadzić wizyty w 7,5 minuty), zebranie wszystkich informacji na temat tego od kiedy występują objawy, czy utrzymują się stale, czy narastają, nasilają się w określonych okolicznościach, czy mają charakter pulsacyjny. Często wynik wywiadu – co jest oczywiste – zależy od rozmówcy/rozmówców. Każdy członek rodziny sprawujący opiekę nad zwierzęciem, może inaczej odbierać to co dzieje się z jego podopiecznym, objawy mogły być zaobserwowane  tylko przez jednego opiekuna, bo występują rzadko, lub pojawiły się tylko raz
• wnikliwe badanie kliniczne (przy pomocy zmysłów: oglądania, omacywania, osłuchiwania, wąchania) jest krokiem numer 3. Odnotowuje wszystko to co jest odstępstwem od normy (normy w rozumieniu danego gatunku, danego pacjenta – dlatego badam  podczas „rutynowych” wizyt, przed szczepieniem, przy okazji odrobaczenia, kiedy mój pacjent jest zdrowy)
• krok numer  4: opracowanie planu diagnostycznego
  • sporządzam listę wszystkich możliwych przyczyn zaistniałych nieprawidłowości, planując które z nich są do potwierdzenia/wykluczenia za pomocą jakich badań dodatkowych, do których zaliczamy między innymi:
    • badania krwi
    • badania moczu
    • badania kału
    • testy diagnostyczne
    • badania obrazowe (USG, RTG, endoskopia)
    • badania histopatologiczne

Lista badań dodatkowych uwzględnia ich przydatność (zaczynam od chorób bardziej prawdopodobnych), inwazyjność (czy są szkodliwe dla pacjenta, czy wiążą się z dodatkowym znieczuleniem, operacją),  możliwości finansowe Właściciela.

• krok 5: interpretacja – nieprawidłowości w badaniach dodatkowych mogą, ale nie muszą być objawem choroby. Często wyniki badań dodatkowych pozwalają wykluczyć lub potwierdzić daną chorobę, czasami jednak pozwalają tylko (albo aż) na zawężenie obszaru poszukiwań rozpoznania. Diagnostyka różnicowa przypomina często grę planszową – wracamy do punktu 3.
• krok 6: w niektórych przypadkach nie jest również błędem postawienie rozpoznania na podstawie reakcji na zastosowane leczenie.

Postawienie rozpoznania jest niezbędne aby leczyć w sposób celowany, w przeciwnym wypadku mówimy o leczeniu objawowym.

• Gdy mamy do czynienia z pacjentem który wymaga szybkiego leczenie, jest w stanie zagrożenia życia – nie ma czasu na oczekiwanie na wyniki, postępujemy objawowo.
• Gdy możliwości finansowe właściciela nie pozwalają na przeprowadzenie wszystkich badań – postępujemy objawowo.
• Gdy możliwości diagnostyczne są ograniczone np. ze względu na wiek pacjenta – postępujemy objawowo.

Najbardziej właściwym sposobem postępowania jest leczenie na podstawie rozpoznania. Pamiętajmy jednak,  że zarówno w medycynie ludzkiej jak i weterynaryjnej zdarza się to niezmiernie rzadko. Zawsze leczy się pacjenta – nie wynik.

Potrzeby psów

CZYLI DLACZEGO NIE TYLKO KOTY LUBIĄ SIEDZIEĆ W PUDEŁKU

Każdy z nas chce czuć się dobrze. Obszar jego komfortu psychicznego i fizycznego jest uzależniony od genów, socjalizacji, okresu młodzieńczego i późniejszych doświadczeń życiowych. Lubimy różne rzeczy, różnych ludzi, w różny sposób odpoczywamy i poprawiamy sobie nastrój. Dokładnie tak samo jest w świecie psów. Strefa komfortu naszych psów zmienia swoją wielkość w  ciągu życia.  Wyjście ze strefy komfortu BIS (=behawioralnego układu hamowania) zwane rozhamowanie (czyli zaburzeniem równowagi pomiędzy awersją i apetytem), jest wynikiem braku zaspokojenia potrzeb (frustracją) lub poczucia zagrożenia.

Ocena potrzeb i stopnia ich zaspokojenia odbywa się na podstawie obserwacji i oceny nastroju, emocji zwierzęcia, oceny sygnałów afiliacyjnych, oraz uspokajających i grożących. Opiera się na etogramie. Wymaga rzetelnej analizy rytmu dnia i życia domowników.

 BIS – BEHAWIORALNY UKŁAD HAMOWANIA

Wielkość strefy BIS jest uzależniona od wielu czynników, a poprzez odpowiednia pracę behawioralną, doświadczenia – możemy ją rozszerzyć, tak aby trudniej było wytrącić z niej naszego psa. Często strefa ta jest obrazowana jako prostokąt o różnej szerokości.

5F

Istotnym czynnikiem który wytraca psy (jak również innego gatunki) ze strefy BIS jest strach – wywoływany przez wiele bodźców, warunkujący natychmiastową reakcję na zdarzenie (prawa strona diagramów, zaznaczona na fioletowo). Wszystkie bodźce odbierane jako awersyjne – pobudzają organizm do działania poprzez uruchomienie tzw strategii 5F: pies odczuwa dyskomfort, wzrasta poziom noradrenaliny i adrenaliny, obniża się gwałtownie poziom związków odpowiedzialnych za dobre samopoczucie tj. dopamina, zwierze prezentuje jedno (lub więcej) z pięciu specyficznych zachowań: walczy, ucieka, zastyga w bezruchu, omdlewa lub „flirtuje” udając, że jest zajęte zupełnie czymś innym i właściwie to go tu nie ma : ) Wszystko po to aby wróg się oddalił, zagrożenie minęło, a zwierzę poczuło ulgę wynikająca z przeżycia.

BAS

Kiedy pies nie posiada w wystarczającej ilości tego co mieć by chciał lub powinien, aby czuć się dobrze (lewa strona diagramów, w kolorze turkusowym), dochodzi do uruchomienia BAS (behawioralnego układu aktywacyjnego). Często jest to postrzegane jako motywacja do działania lub frustracja stymulująca do działania.

Aby czuć się dobrze pies musi mieć zaspokojone tzw podstawowe potrzeby 

• jedzenia, picia
• mikcji, defekacji
• odpoczynku/snu
• poszukiwania partnerów seksualnych i reprodukcji

i potrzeby wyższe

• kontaktów socjalnych z innymi gatunkami
• kontaktów socjalnych z przedstawicielami tego samego gatunku
• kontaktu z człowiekiem
• ruchu/eksploracji
• zabaw łowieckich
• kopania
• szczekania/wokalizacji
• pieszczot/dotyku

PODSTAWOWE POTRZEBY MUSZĄ ZOSTAĆ ZASPOKOJONE W PIERWSZEJ KOLEJNOŚCI.

Jedzenie i picie ma na celu pokrycie zapotrzebowania energetycznego, oraz pokrycia zapotrzebowania na wszystkie składniki odżywcze i nie jest równoznaczne z jedzeniem dla przyjemności. Nie szukajmy więc karmy którą nasze zwierzę zje zawsze i w każdej ilości. Liczenie dziennego spożycia kcal daje nam pewność, że zwierzę ma pokryte zapotrzebowanie dobowe i nie jest przekarmiane. Zapotrzebowanie zmienia się w zależności od wieku i stopnia aktywności psa. Dla większości psów po zaspokojeniu zapotrzebowania na kcal i składniki odżywcze,znaczenie ma sam proces poszukiwania, zdobywania, żucia, a nie smak jedzenia.  Dobowa ilość przyjmowanej wody wynosi średnio około 50-60 ml/kg m.c./dobę (oczywiście przy założeniu żywienia karmą suchą, o wilgotności na poziomie 8-11%). Często podstawowe informacje dotyczące ilości, oraz rodzaju zjadanej karmy, wraz z ilością przyjmowanych płynów są niezwykle istotne w diagnostyce większości problemów zdrowotnych psów.

Potrzeba mikcji i defekacji ma kluczowe znaczenie u szczeniąt i u psów które z powodu choroby (zapalenia pęcherza, biegunki) załamują tzw. trening czystości. Psy ras małych (najczęściej psy do 10 kg) mogą nie być w stanie powstrzymywać się od wypróżniania przez okres dłuższy niż 8 godzin, dlatego zawsze należy rozważyć skorzystanie w takiej sytuacji z pomocy petsitterów, lub nauczyć podopiecznego korzystania z kuwety. W małym brzuchu poza narządami wewnętrznymi tj. wątroba, dwie nerki, śledziona, żołądek i jelita, musi znaleźć się jeszcze miejsce dla pęcherza moczowego, który w przypadku psa gabarytów JRT, ma wielkość cytryny. Zdarza się, że psy powstrzymują się od jedzenia i picia pod nieobecność właścicieli – nie zawsze jest to efekt potrzeby jedzenia  w towarzystwie, a często świadomy wybór zwierzęcia, które nie ma pewności czy będzie mogło wyjść w najbliższym okresie.

Sen i odpoczynek jest niezbędny żeby żyć. Są psy które mogą spać w każdych warunkach, są psy które potrzebują spokoju i ciszy, bo ze względu na swoją duża wrażliwość, łatwo się pobudzają. Zmiana warunków w domu – pojawienie się nowych domowników, przeprowadzka, remont, jak również choroby uniemożliwiające dłuższy spokojny sen tj. przewlekły ból, problemy kardiologiczne, choroby przewodu pokarmowego i układu moczowego, wymuszające częste wstawanie, będą wpływały na wytrącenie ze strefy BIS.

Potrzeba reprodukcji w wyraźny sposób została wyeliminowana poprzez rutynowe zabiegi kastracji. Nie zawsze jednak z behawioralnego punktu widzenia zabiegi te są wskazane. W przypadku samców testosteron jest odpowiedzialny m.in. za pewność siebie, chęć do wchodzenia w interakcje społeczne, eksplorowanie – jest potrzebny. W przypadku psów lękliwych po zabiegu kastracji mogą wystąpić lub nasilić się zachowania agresywne powodowane strachem.

POTRZEBY WYŻSZE SĄ ZASPOKAJANE DOPIERO PO ZASPOKOJENIU POTRZEB NIŻSZYCH.

Są różne dla różnych psów. Wynikają z procesu udomowienia, socjalizacji wczesnej, późnej i doświadczeń życiowych, opierają się na etogramie psa.

Nie ma możliwości aby zamieniać, lub zastępować pewne formy aktywności: border collie ma silną potrzebę zaganiania, golden retriever noszenia przedmiotów, a jack russel terier polowania. Niczym zaskakującym nie powinno być dla nas, że husky lubi ciągnąć, i nie będzie czerpał przyjemności z patrzenie na stado pasących się owiec na Połoninie Caryńskiej.

UDOMOWIENIE I ETOGRAM

Proces udomowienia psów miał swój początek 10 000 – 14 000 lat temu i z niewielkimi zmianami przetrwał do XX wieku. „Do tego czasu człowiek hodował psy głównie ze względu na to co robiły, a nie z powodu tego jak wyglądały” (Diploma in The Practical Aspects of Companion Animal Behavior and Training 2013/2014). Przez wiele lat, kolejne pokolenia psów były selekcjonowane ze względu na specyficzne dla nich wzorce zachowania doprowadzając do wyodrębnienia 4  typów: aldoscentów, psów skupionych na obiektach, psów pasących przy głowie, i psów pasących przy nodze.  (R.Coppinger, L.Coppinger – Dogs. A Startling New Understanding of Canine Origin, Behavior, and Evolution; SCRIBNER, New York, USA 2001).

Klasyfikacja wyodrębniająca typy psów została zaproponowana przez Coppingera i opiera się na modyfikacji fragmentów wilczego łańcucha łowieckiego, który niezmieniony ma następujące etapy:

TROPIENIE -> WYPATRYWANIE -> PODCHODZENIE -> POGOŃ -> CHWYCENIE-ZABICIE -> ROZSZARPANIE -> ZJEDZENIE

Początkowo człowiek prowadził nieświadomą selekcję, nastawioną na osobniki wykazujące cechy młodzieńcze (chęć do zabawy, brak zachowań drapieżnych typowych dla dorosłych wilków tj. rozszarpywanie obiektu pogoni), z czasem utrwalając specyficzne cechy charakteru, które wykorzystywał  w realizacji codziennych obowiązków i prac. Psy dobrze wykonujące powierzone zadania tj. odstraszanie drapieżników, przynoszenie zdobyczy, miały większą możliwość przekazania swoich genów poprzez dostęp do pożywienia i bezpieczeństwo wynikające z obecności człowieka. Określone cechy charakteru  były związane ze zmianą w fenotypie, wyglądzie (doświadczenie przeprowadzone pod koniec lat 50 XIX wieku przez dr Dmitrija Bielajewa), m.in kształtem głowy, długością twarzoczaszki, wielkością i ułożeniem uszu, ale wygląd nie odgrywał znaczącej roli w procesie domestykacji. Jednak im mniej wygląd psa dorosłego odbiegał od wyglądu szczenięcia, tym słabiej przejawiały się sekwencje łowieckie związane z chwytaniem i rozszarpywaniem. Typ psa jest wiec uzależniony od jego genów i to co przez tysiące lat było utrwalane, nie może być zmienione w ciągu kolejnych 50. Rosną nasze oczekiwania względem zachowania się psów w środowisku do którego nie miały czasu zdążyć się przystosować, a brak możliwości ich prezentowania  wywołuje silną frustrację.

Etogram psa to opis określonych dla danego zwierzęcia zachowań, który znacząco różni się u poszczególnych typów psów. Oceny tych zachowań dokonuje się zawsze indywidualnie, a ich niedobór lub nadmiar jest traktowany jako problem behawioralny. Każdy pies prezentuje je w typowy dla siebie sposób, a prezentowanie ich jest potrzebą i warunkuje pozostanie w strefie BIS

U większości psów potrzeba wykonywania poszczególnych sekwencji łańcucha łowieckiego (np. zaganiania, aportowania, ciągnięcia) typowych dla danego typu psa jest duża, a brak możliwości jej manifestowania wywołuje silną frustrację (BAS). Dodatkowo, oczekiwania społeczeństwa nastawione na „właściwe” postępowanie, niejednokrotnie sprzeczne z etogramem psa, mogą nasilać agresję, spowodowaną rozhamowaniem. Możliwość prezentowania naturalnych (uwarunkowanych genetycznie i utrwalanych przez tysiące lat) zachowań warunkuje „pozostanie w pudełku”, czyli pozostanie w stanie rozluźnienia z zachowaniem czujności – czego wszystkim nam życzę : )

Nowy domownik

Decyzję o powiększeniu rodziny, wzięciu psa, możemy podjąć z wielu różnych powodów. Czasami jest to kwestia chwili – wówczas ciężko mówić o przygotowaniu się, czasami miesięcy/lat przygotowań, analiz, niepewności i wahania.

Gdy pojawia się w domu pies, nawet jeśli już mamy, mieliśmy psy i  doświadczenia z nimi związane, czeka nas mała rewolucja. Każdy pies jest inny, każdą relację budujemy w sposób indywidualny, unikatowy.

Dla tych Państwa którzy są przed podjęciem decyzji/w trakcie/lub po, albo dla tych za których „decyzja podjęła się sama” – krótki przewodnik:

USTALMY ZASADY

Zawsze ustalamy je na początku. Każda zmiana domu dla psa to olbrzymi stres. Nawet jeśli zmienia schroniskowy kojec, na mieszkanie z podłogą z egzotycznego drewna.  Zasady obowiązują od „już”, nie ma momentu od którego warto rozpocząć naukę lepszego niż natychmiast. Warto na początku określić:

CZY PIES BĘDZIE Z NAMI SPAŁ I DLACZEGO

Pies powinien mieć swoje miejsce w domu – truizm, najlepiej aby było z boku, z możliwością przysłonięcia go, przykrycia. Tu najlepiej sprawdzają się transportery, czy kenel klatki. Klatka nie jest tutaj rozumiana jako więzienie, ale jako substytut naszego łóżka/sypialni (śpimy w nim, odpoczywamy, wyciszamy się). Uczymy psa korzystania z kenelu – przyzwyczajamy, wyrabiamy pozytywne skojarzenia, nie zmuszamy do pobytu w środku i nie odsyłamy do niego za karę. Transporter, kenel możemy też zabrać ze sobą w podróż – zabierając ze sobą cząstkę domu do nowego miejsca aby pies czuł się dobrze. Osobiście sypiam z własnym psem i sprawia mi to olbrzymią przyjemność, jednak jeśli nie sprawia to przyjemności naszemu psu – zrezygnujmy.

CZY CHCEMY ŻEBY ZOSTAWAŁ SAM W DOMU I NA JAK DŁUGO

Warto już od pierwszych godzin, wychodzić z pomieszczenia  w którym przebywa pies, wychodzić bez niego na zewnątrz.

CZY CHCEMY PSU GOTOWAĆ, CZY CHCEMY KORZYSTAĆ Z KARM DOSTĘPNYCH NA RYNKU

Jedna z podstawowych potrzeb życiowych – pokrycie zapotrzebowania na składniki odżywcze, makro, mikroelementy, kcal, może być zaspokajana poprzez wiele różnych metod, sposobów karmienia. Ważne aby decydując się na któryś z nich uwzględnić stan zdrowia zwierzęcia, jego aktywność fizyczną, potrzeby związane z pozyskiwaniem pokarmu. Częsta zmian diety może powodować zaburzenia mikroflory przewodu pokarmowego, która potrzebuje kilku, kilkunastu dni aby się przyzwyczaić do nowego źródła składników pokarmowych. Dietę zazwyczaj zmieniamy w ciągu 7 dni, zwiększając udział nowego produktu o 25% co 48 godzin. Ważne aby każdy posiłek przygotowywać według tego samego schematu.

JAKIE PIES MA ZNAĆ KOMENDY I JAK MA WYGLĄDAĆ ICH WYKONANIE

Jeśli chcemy aby pies wykonywał pewne komendy – czy to ze względu na jego własne bezpieczeństwo, bezpieczeństwo otoczenia, zachowanie dobrego samopoczucia, sami musimy wiedzieć jak one powinny wyglądać w jego wykonaniu. Siad z jedną nóżką na bok, pół metra od Właściciela bokiem, to zupełnie inny „siad” niż ten na wprost, z nóżkami równo. Opiszmy, udostępnijmy domownikom, przestrzegajmy. Precyzyjne komendy są warunkiem szybszego osiągnięcia sukcesu – naszego jako nauczycieli, a psa jako ucznia.

USTALMY SŁOWO NAGRODY I JEJ BRAKU

Mówimy o metodach pracy metodą pozytywnego wzmacniania

Aby pies zrozumiał, że dane zachowanie jest pożądane/nagradzane, nagroda musi pojawić się bardzo szybko (są to pojedyncze sekundy). W przypadku nauki niektórych komend, jest to wręcz niemożliwe (trudno równocześnie karmić psa, który uczy się pozostawać w miejscu kilkadziesiąt metrów od nas). Stąd osoby uczące psy/koty/delfiny/konie itd., korzystają z tak zwanego sygnału nagrody (krótkiego sygnału dźwiękowego, wyróżniającego się, zawsze brzmiącego tak samo), czasem jest to kliknięcie, czasem słowo. Prawie wszyscy posiadacze psów, w sposób nieświadomy używają tego sygnał, mówiąc „dobrze” gdy pupil zachowuje się w pożądany sposób. Zanim jednak zaczniemy korzystać z zalet sygnału nagrody = sygnału zwiastującego nagrodę, musimy nauczyć zwierzę, że po usłyszeniu go, spotka je coś miłego.

Co jeśli zwierzę nie zachowuje się tak jakbyśmy sobie tego życzyli? Czy szkoląc pozytywnie stosujemy kary?

Wielokrotnie spotkałam się w swojej pracy ze stwierdzeniem, że nie wolno stosować kar.

Większość moich klientów jest oburzona, gdy zadaję pytanie o stosowane kar podczas nauki.

Warto poświęcić chwilę aby zdefiniować czym tak na prawdę jest kara, i czy są jej odmiany. Naturalnym w procesie uczenia się, jest popełnianie błędów, tym bardziej jeśli chcemy aby zwierzę samo wykazywało inicjatywę. Obok sygnału nagrody używa się również sygnału, który oznacza jej brak = sygnał braku nagrody (źle, nie, itp.). Po tym sygnale – który pada, gdy zwierzę zachowuje się w niepożądany sposób, pojawia się kara.

Burch i Bailey [(1999) How dogs lesrn, NY: Howell] wyróżnili jej dwie formy:

1. Karę pozytywną – polega na dodaniu bodźca awersyjnego, nieprzyjemnego (tj. uderzenie, szarpanie, krzyk, psikanie wodą),
2. Karę negatywną – polega na odebraniu czegoś przyjemnego (tj. smakołyk, dotyk, uwaga ze strony opiekuna); np.
   • jeśli zwierzę ciągnie aby dostać się do określonego miejsca, kara negatywną jest zatrzymanie się
   • jeśli zwierzę skacze na gości podczas witania, karą jest ignorowanie go.

Tak więc każdy z nas stosuje kary, ale dopuszczalne jest tylko stosowanie kar negatywnych

Po zastosowaniu kary – straty (w postaci odebrania czegoś przyjemnego) zawsze musimy dać psu alternatywę, pokazując właściwe rozwiązanie i chwaląc za nawet najmniejszy sukces.

NIE USUWAJMY WSZYSTKICH PRZESZKÓD

Nie wyręczajmy psów, pozwólmy im mierzyć się z trudnościami na miarę ich możliwości. Nie reagujmy natychmiast gdy zwierzę zaczyna przejawiać objawy frustracji czy zaniepokojenia. Uczmy radzić sobie również samemu, wzmagając pewność siebie u psa.

ZAPISUJMY, LICZMY, SPRAWDZAJMY

Przed wizytą u lekarza warto uzyskać jak najwięcej informacji na temat naszego psa – jeśli tylko mamy kogo zapytać. Jeśli nie – zbierajmy informację sami obserwując. Bardzo istotne są dane dotyczące ilości i rodzaju zjadanego pokarmu, ilości i rodzaju wypróżnień (zachęcam do prowadzenia dokumentacji fotograficznej kał), rytmu dnia, zachowania na spacerach (jeśli nasz nowy domownik wychodzi i nie ma przeciwwskazań).

NIE BIERZMY URLOPU

SKONSULTUJMY BEHAWIORALNIE

Najlepiej przed, bo często dobrze rozpoczęta wspólna droga jest łatwiejsza i przyjemniejsza. Behawiorysta pomoże zrozumieć podłoże zachowania i powie jak reagować, pozostaje w kontakcie z Państwem w okresie kiedy pies pojawi się w domu

PIERWSZA WIZYTA PO 3 DNIACH, LUB GDY DZIEJE SIĘ COŚ NIEPOKOJĄCEGO

Czasami zanim weźmiemy nowego psa wymaga on już wizyty u lekarza, jeśli jednak nic niepokojącego się nie dzieje, warto odsunąć wizytę z nowym domownikiem o kilka dni. Dlaczego 3? Tyle potrzeba czasu aby zebrać kał do badania, które powinno być wykonane zawsze po zmianie środowiska, mimo regularnego odrobaczania (leki przeciwpasożytnicze powinny być dobierane na podstawie wyników badania kału, a środowisko w którym zwierzę przebywało może być źródłem zarażenia). Kał można dostarczyć przed wizytą, tak aby podczas spotkania lekarz mógł już omówić wyniki.

NIE BÓJMY SIĘ PYTAĆ

Nawet sami siebie czy dobrze zrobiliśmy.